۱۳۹۲ فروردین ۱۷, شنبه

چطور گنو/لینوکس یاد بگیرم

همیشه توی هر دنیای جدید، این اولین قدم‌ها هستن که سخت به نظر میان و بعد کم‌کم همه چیز آسون می‌شه.
یادگیری گنو/لینوکس هم اولش ممکنه سخت باشه ولی وقتی جلوتر بری می‌بینی که چقدر لذت بخشه.

شما ممکنه توی این راه عاشق فلسفه‌ی گنو/لینوکس بشید و دیگه نتونید اون رو کنار بزارید، شاید هم ته تهش به لینوکس فقط به عنوان یه ابزار نگاه کنید و بس.
در هر صورت چند نکته‌ی ساده وجود داره که به کمک اون‌ها می‌تونید توی هر زمینه‌ای بهتر و بیشتر یاد بگیرید، چیزهایی که به خود من خیلی کمک کرد (البته اینجا بیشتر تمرکز روی بحث خودمون یعنی گنو/لینوکسه)

۱. زبان کامپیوتر انگلیسیه، پس اگه انگلیسی بلد نیستید، باید بگم که کامپیوتر  هم بلد نیستید اگه زبانتون خوب نیست سعی کنید یکم بیشتر اونو تقویت کنید. یادگیری زبان تخصصی خیلی هم سخت نیست. حتما لازم نیست تند تند انگلیسی حرف بزنید، همین که بتونید به کمک یه دیکشنری کامپیوتری سریع کلمات رو معنی کنید کافیه. بقیش خودش انجام میشه.

۲. اینترنت بهترین دوست شماست. آره درست شنیدین لااقل توی کشور ما که اینطوریه. فکر نکنید در هر آموزشگاهی که برید می‌تونید یه کلاس آموزش گنو/لینوکس پیدا کنید، یا توی هر کتاب فروشی یه کتاب. البته چیزهایی پیدا می‌شه ولی نه اونطور که برای ویندوز پیدا می‌شه.
پس راه دیگه‌ای نمی‌مونه جز اینترنت. من که عاشقشم، یعنی یه روز اینترنت نداشته باشم حس می‌کنم هیچکاری نمی‌تونم انجام بدم. از موتورهای سرچ خوب استفاده کنید. همیشه اولین سایتی رو که باز می‌کنم گوگله، چون گوگل همه‌چیز رو می‌دونه، فقط کافیه خوب سرچ کنید. (سایت درسنامه این روزا یه دوره‌ی آموزش جست و جوی قوی گوگل رو گذاشته که به نظرم بهترین جا برای شروعه)

۳. سعی کنید بیشتر بخونید، حتی اگه نمی‌فهمید باز هم بخونید. کم‌کم مطالبی که می‌خونید توی ذهن شما منظم نقش می‌بنده و وقتی یه جایی توی یه مطلب جدید اصطلاحی رو می‌خونید که قبلا در موردش خوندید، یهو متوجه می‌شید که چقدر مطلب بلدید.

۴. سایت‌ها و وبلاگ‌هایی که به نظرتون مفید میاند رو بیشتر دنبال کنید. خیلی ساده می‌تونید اون‌ها رو توی فیس بوک، گوگل پلاس یا تویتر دنبال کنید، یا شاید RSS  اون‌ها رو توی نرم‌افزارهایی مثل google reader استفاده کنید (البته خدا گوگل ریدر رو بیامرزه، بهتره از این به بعد از سایت‌هایی مثل feedly.com استفاده کنید). من خودم ۱۰۰ تایی سایت فارسی و انگلیسی دنبال می‌کنم و همیشه هر وقت گوگل ریدر که حالا این روزا تبدیلش کردم به فیدیلی رو باز می‌کنم چیزهای جدیدی برای خوندن پیدا می‌کنم.

۵. سعی کنید اصطلاحات جدید رو با همون اینترنت و سرچی که گفتم دنبال کنید و یاد بگیرید. مثلا اینجا اگه نفهمیدید RSS چیه بهترین راهش اینه که سرچ کنید RSS چیست، فید RSS چیست، یا شایدم انگلیسی سرچ کنید، چیزایی مثل RSS wiki شما رو سریعا به لینک ویکی‌پدیای اون مطلب می‌رسونه. (این ویکی پدیا رو دست کم نگیرید. درمورد هر چیز ناشناخته‌ای می‌تونید توی اون مطلب پیدا کنید).

۶. گنو/لینوکس ویندوز نیست و ویندوز هم مرجع نیست. پس چرا انتظار دارید کارها توی گنو/لینوکس همونطوری انجام بشه که توی ویندوز انجام می‌شد؟!
گذشته‌ی خودتون رو فراموش کنید، روش‌های ویندوزی رو کنار بزارید و گنو/لینوکس رو به عنوان گنو/لینوکس یاد بگیرید!

۷. فلسفه‌ی اون چیز خاص رو یاد بگیرید. اینجا منظورم گنو/لینوکسه. اصلا من چرا می‌گم گنو/لینوکس، چرا مثل همه نمی‌گم لینوکس؟!
اصلا گنو (GNU) یعنی چه؟
بزارید یه چندتایی اصلاح جدید بهتون بگم
اوپن سورس (Open Source)، نرم‌افزار آزاد (Free Software)، آزادی نرم‌افزار (Software freedom).
برید دنبال کنید که چه کسی نرم‌افزار آزاد رو برای اولین بار مطرح کرد، اصلا چرا مطرح کرد (داستانش توی ویکی پدیا هست توی صفحه‌ی Richard Stallman)، کی بود که لینوکس رو نوشت، این دوتا یعنی لینوکس و نرم‌افزار آزاد چه ربطی به هم دارن. (مثلا برای یه مثال ساده اگه بفهمید نرم‌افزار آزاد چیه و بعد بفهمید که فرمت MP3 جز نرم‌افزار‌های انحصاریه می‌فمید که چرا به صورت پیشفرض توی اوبونتو که یکی از توزیع‌های گنو/لینوکسه mp3 وجود نداره. البته با چندتا کلیک ساده سریع نصب می‌شه زیاد نگران نباشید)
بازم درسنامه و یه دوره‌ی عالی آشنایی مقدماتی با نرم‌افزار آزاد و گنو/لینوکس. من که خودم این دوره رو خوندم واقعا لذت بردم

۸. Ubuntu یا Mint ؟!
Gnome یا KDE ؟!
این یا اون؟!
به نظر من همشون!
هر کدوم از این‌ها جایگاه خودشون رو دارن و نمی‌شه گفت این یا اون.
من اگه اوبونتو و میز کار یونیتی رو دوست دارم به خاطر اینه که اوبونتو اولین و قوی‌ترین توزیعی بوده که یه کار اساسی برای دسکتاپ‌ها انجام داده. درواقع لینوکس را راحت‌تر کرده. ولی این دلیل نمی‌شه که بگم بقیه بدرد نمی‌خورن! هر توزیع فایده‌های خودش رو داره!
اگه از دوستی شنیدید که اوبونتو فقط مال تازه کاراست، دوتا بزنید توی سر خودتون که همچین دوست خرفتی دارید. قدرت توزیعی که استفاده می‌کنید رو فقط خود شما هستید که مشخص می‌کنید، بتونید باهاش کارهای قوی انجام بدید، اون خودش می‌شه قوی‌ترین!

۹. سوال دارید؟! اول سرچ کنید چون در ۹۰ درصد مواقع خیلی‌های دیگه هم سوالاتی شبیه به سوال شما داشتن. اگه باز هم به نتیجه نرسیدین می‌تونین توی انجمن‌های مختلف مثل http://ubuntu.ir/ یا http://forums.technotux.org/ سوالات خودتون رو مطرح کنید. البته هیچ وقت گیر جو انجمن‌ها نیافتید بهترین تصمیم رو فقط عقل شما می‌تونه بگیره.
یه نکته رو همیشه رعایت کنید. کسایی که توی این انجمن‌ها جواب شما رو می‌دن افرادی هستن مثل خود شما، که برای کارشون پولی دریافت نمی‌کنن. فقط علاقه‌ی اون‌ها باعث شده که وقتشون رو در اختیار شما قرار بدن، پس همیشه ادب رو رعایت کنید، حتی اگه جواب سوال شما رو ندادن، چون این وظیفه‌ی اون‌ها نیست. اگر جوابی می‌دن خلی هم لطف کردن.

۱۰. یه سری ریزه کاری‌ها رو یاد بگیرید.
مثال می‌زنم. ممکنه شما یه ورژن از اوبونتو مثل ۱۲.۱۰ رو نصب کردین و سیستم شما پشت سر هم کرش می‌کنه. شما داد و بیداد که آی عالم، لینوکس لینوکس که می‌گفتن این بود؟!
توضیحش سادست. اوبونتو یه گنو/لینوکسه و تمام گنو/لینوکس‌ها زیر مجموعه‌ی نرم‌افزارهای آزاد و اوپن سورس. یکی از سیاست‌های نرم‌افزاهای اوپن سورس اینه که نرم‌افزار رو زودتر منتشر کنن، تا به کمک جامعه‌ی نرم‌افزاری مشکلاتش زودتر پیدا بشه. در نظر بگیرید که مثلا اوبونتو هر ۶ ماه یه ورژن بیرون می‌ده و این واقعا زمان کمیه برای یه سیستم‌عامل و ممکنه یکی دو ماه طول بکشه تا با اومدن آپدیت‌ها، اون ورژن پایدار بشه. چیزهای دیگه‌ای هم وجود داره، مثلا اوبونتو هر ۶ ماه یه ورژن می‌ده و از چهارتا ورژنی که می‌ده یکیش به نام LTS شناخته می‌شه. LTS یعنی long term support که خودمونیش می‌شه ساپورت طولانی مدت. کنونیکال که تیم توسعه دهنده‌ی اوبونتو باشه فقط تضمین می‌کنه این نسخه‌ها پایدار باشن و نسخه‌های غیر LTS رو تضمینی براشون نمی‌ده. ۱۲.۰۴ یه ورژن LTS بود پس حتما ۱۲.۱۰ که اولین نسخه‌ی بعد از یه ورژن پایدار هست رو تغییرات زیادی روش اعمال می‌کنن و سعی می‌کنن تغییرات تا نسخه‌ی LTS بعدی به پایداری خوبی برسته. این یعنی احتمال این که ورژن ۱۲.۱۰ مشکلات زیادی داشته باشه زیاده
البته من خودم الآن ۱۳.۰۴ بتا روی سیستمم دارم و با این که هنوز نسخه‌ی نهاییش منتشر نشده، پایداری خوبی برام داره.

۱۱. لازم نیست از اول ویندوزتون رو پاک کنید و گنو/لینوکس نصب کنید
می‌تونید هر چقدر که خواستید با نرم‌افزارهای مجازی ساز مثل VirtualBox سر و کله بزنید و بعدا تصمیم بگیرید که کدوم توزیع رو نصب کنید و اصلا می‌تونید به صورت کامل ویندوز رو کنار بزارید یا نه.
من کنار گذاشتم، چون نیازهام کاملا با گنو/لینوکس بر طرف می‌شد. البته منکر ضعف‌های گنو/لینوکس توی زمینه‌های خاص نیستم ولی معتقدم همیشه راهی هست. ما ایرانی‌ها عادت کردیم که برای ویرایش عکس از فوتوشاپ، برای رایت سی دی از نرو، برای پخش یه MP3 ساده از JetAudio و خلاصه برای هر کار ساده‌ای از یه نرم‌افزار حرفه‌ای کرک شده استفاده کنیم.
راستش من که سالهاست تمام این کارها رو با نرم‌افزارهای سا‌ده‌ی چند مگی انجام می‌دم، حتی اون روزهایی که اهل ویندوز بودم.
البته توی این علاقه‌ی من به گنو/لینوکس، فلسفه‌ی آزادی نرم‌افزار و بالاتر از اون آزادی علم بی تاثیر نبوده، یعنی درواقع یه جورایی عاشقشم دیگه.

۱۲. یه چندتایی سایت بدرد بخور
http://distrowatch.com جاییه که می‌تونید توش درمورد انواع توزیع‌های گنو/لینوکسی مطلب پیدا کنید. البته زیاد به رتبه بندی توزیع‌ها توی این سایت نمی‌شه اطمینان کرد چون بر اساس تعداد کلیکی روی لینک هر توزیع می‌شه اون‌ها رو رتبه بندی کرده.
http://www.omgubuntu.co.uk یه سایت عشق اوبونتویی که اخبار ریز و درشت اوبونتو رو پوشش میده.
http://azadrah.net/ یه سایت فارسی در زمینه‌ی گنو/لینوکس
http://linuxreview.ir/ اینم یه سایت فارسی زبان خوب دیگه