۱۳۹۲ اسفند ۱۵, پنجشنبه

سیستم‌عامل‌ ابری، کروم اواس


سیستم‌عامل‌های ابری مثل کروم‌اواس چی هستن و اصلا‌ به چه دردی می‌خورن؟!

اولین سؤالی که برای هر کاربری پیش میاد اینه‌ که وقتی قرار نیست برنامه‌ای روی این مدل از سیستم‌عامل‌ها نصب بشه، واقعا‌ به چه دردی می‌خورن؟!

اگه قراره هیچ نرم‌افزاری روشون نصب نشه، پس چه تفاوتی با یه ویندوز عادی دارن؟! اگه قراره فقط از طریق وب باهاشون کار بشه، خوب چرا ویندوز نخریم و استفاده نکنیم؟! اینطوری می‌تونیم در کنار یه سیستم‌عامل ابری، بعضی جاها از نرم‌افزارهای آفلاین هم استفاده کنیم. (منظور از ویندوز حالا همون سیستم‌عامل‌های سنتیه که مک و گنو/لینوکس دوست داشتنی من هم شامله)

هر تکنولوژی در اول راه خودش، مشکلات و چالش‌هایی داره که فقط گذشت زمان قابلیت حل کردن این مشکلاتو داره.
وقتی آندروید و ‌آی‌او‌اس تازه وارد بازار شده بودن، کمتر کسی تصورشو می‌کرد که به این سرعت، روزی فرا برسته که هر کسی یه گوشی هوشمند داشته باشه.
یادم میاد کسانی رو که اوایل ورود آندروید و آی‌او‌اس اسرار داشتن که ویندوز موبایل سیستم‌عامل بهتریه، چون اپلیکیشن بیشتری داره. ولی گذشت زمان، نشون داد که این دو سیستم‌عامل چه پتانسیل‌هایی دارن.

تصور این روزهای ما، مخصوصا‌ ما ایرانی‌هایی که از نعمت اینترنت خوب بی بهره‌ هستیم، اینه‌ که وب و اینترنت، فقط خلاصه می‌شه توی وب‌سایت‌ها وبلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعی.
خیلی که دیگه خوب باشه، می‌شه باهاش ویدیوهای بامزه‌ی آنلاین رو تماشا کرد و یادمون می‌ره در کنار همین ویدیوهای بامزه، هزاران ویدیوی آموزشی وجود داره که می‌تونه زندگیمون رو تغییر بده.

یه پیش‌فرض در نظر می‌گیریم
اینکه به اینترنت پر سرعت و بدون فیلتر دسترسی داریم.

حالا من با این پیشفرض به شما یه پیشنهاد می‌دم.
قراره یه لپتاپ بخرید.

اولی: قیمت بالایی داره، سنگینه، باتری کمی نگه می‌داره، ویروس می‌گیره، نیاز داره که هر چند مدت یکبار سخت‌افزارش به روزرسانی بشه تا زیر بار پردازش کم نیاره، اگه گم بشه یا آسیب ببینه شما تمام اطلاعاتتون رو از دست می‌دید. برای آپدیت کردن نرم‌افزارهاش باید آستین‌ها رو بالا بزنید و دست به کار بشید و نهایتا‌ وقتی این لپ‌تاپ رو با یه لپ‌تاپ دیگه عوض کردید، باید یه روز کامل وقت نازنینتون رو بزارید تا لپ‌تاپ جدید رو تنظیم کنید و نرم‌افزارها و کانفیگ‌های خودتون رو روش پیدا کنید.
بدتر از همه اگه یه روز لپ‌تاپتون دنبالتون نباشه، به هیچ کدوم از اطلاعاتتون دسترسی ندارید.

دومی: ارزونه، سبکه، باتری خوبی داره، ویروسی نمی‌شه، نیاز به بروزرسانی سخت‌افزاری خیلی کمی داره و می‌تونید تا چند سال آخرین بازی‌های فول اچ‌دی رو با ۶۰ فریم بر ثانیه روش اجرا کنید و آخ نگه، اگه گم بشه یا آسیب ببینه شما هیچ کدوم از اطلاعاتتون رو از دست ندادید، هیچ وقت نیازی به نگران بودن درمورد قدیمی شدن ورژن نرم‌افزارهاتون ندارید و نهایتا‌ اگر روزی لپ‌تاپ جدیدی از همین مدل خریدید، فقط کافیه یوزر و پسوورد خودتون را واردش کنید و لپ تاپ خود به خود آماده‌ی استفادست.
اینم‌ بگم که اگه یه روز یادتون رفت لپ‌تاپتون رو دنبال خودتون ببرید، هرجا که یه مدل از همین لپ‌تاپ رو پیدا کیند، فقط کافیه یوزر پس خودتون رو توش وارد کنید و تمام. انگار که نشستی پشت سیستم خودت.

با این تفسیر عریض و طویل می‌ریم که یکم بررسی بهتر داشته باشیم.

سیستم‌عامل‌های ابری

این سیستم‌عامل‌ها همونطور که اسمشون روشه، به وسیله‌ی ابر اینترنت کار می‌کنن. کلمه‌ی ابر اینجا به این معنیه که مثل وقتی که هوا ابریه و پشتش ابرها دیده نمی‌شه، اطلاعات و پردازش‌های سیستم‌ هم از دید کاربر پنهانه و  پشت ابر اینترنت اجرا می‌شه.

درواقع شما به عنوان کاربر، یک سیستم ساده در اختیار دارید که روی این سیستم چیزی جز مرورگر اینترنت وجود نداره، هر نرم‌افزار یا بازی که نیاز داشته باشید، از طریق اینترنت استفاده می‌کنید. یعنی این نرم‌افزارها یا بازی‌ها، روی سرور یک شرکت دیگه نصب هستن، اجرا می‌شن و شما فقط نتیجه‌ی پردازش شده‌ی اطلاعات رو دریافت می‌کنید. (یه نکته رو فراموش نکنید که دیگه این روزها مرورگرها فقط یه برنامه که شامل چندتا تب می‌شن نیستن، خیلی وقت‌ها خیلی از اپلیکیشن‌ها ظاهر یه اپلیکیشن عادی و سنتی رو دارن ولی درواقع در پس زمینه، مروگر اینترنتی داره عمل می‌کنه، پس از فکر ظاهر کروم یا فایرفاکس بیاید بیرون و به چیزی شبیه سیستم‌عامل فکر کنید که بقیه‌ی نرم‌افزارها روش اجرا می‌شه، حالا این دفه از تکنولوژی‌های وب توی این سیستم‌عامل استفاده شده.)

شرکتی رو تصور کنید که باید برای کارمندهاش کامپیوتر بخره.
این شرکت با در نظر گرفتن اینکه کارمند ممکنه در مواقعی از سال پردازش سنگینی برابر m واحد انجام بده، پس مجبوره کامپیوتری بخره که همچین قدرتی رو ارائه بده، حتی اگه قرار باشه از ۱۲ ماه سال، فقط ۱ ماه اون، نیاز به همچین پردازشی باشه و در بقیه‌ی موارد سال، قدرت پردازش خیلی کمتری، کار رو حل بکنه.
اگه این شرکت n کارمند داشته باشه، باید به اندازه‌ی n*m واحد پردازش، پول بالای کامپیوترها بده.

همین شرکت می‌تونه به کمک پردازش ابری پول کمتری رو پرداخت کنه.
می‌تونه یک سری کامپیوتر ساده تهیه کنه و فقط به اندازه‌ی همون یک ماهی که نیاز به پردازش سنگین داره، پول بپردازه و از قدرت سرورهای یه شرکت اینترنتی بهره مند بشه.
در این صورت هزینه یک دوازدهم می‌شه، چون دیگه نیاز نیست که پول هر ۱۲ ماه سال رو بپردازه.

کلا‌ پردازش ابری یک سری مزیت‌ها برای کاربر و یک سری مزیت‌ها برای تولید کننده داره

مزیت‌هایی که کاربر می‌تواند داشته باشد:

۱. هر اتفاقی که برای کامپیوتر کاربر بیافتد، اطلاعات کاربر از بین نمی‌رود، چون بر روی سرورهای اینترنتی قرار دارد.

۲. کاربر نیازی به هزینه‌ی زیاد برای خرید یک کامپیوتر قدرتمند یا هزینه‌ی سالانه برای بروز رسانی سخت‌افزار را ندارد، چون عملا‌ تمامی نرم‌افزارها بر روی سرورهای اینترنتی پردازش می‌شوند.

۳. کاربر نیازی به نگرانی درمورد به روز رسانی نرم‌افزارها ندارد، چون عملا‌ هیچ نرم‌افزاری روی سیستم نصب نمی‌کند. (تمامی نرم‌افزارها بر روی سرور بوده و توسط مدیر سرور به روز می‌شود)

۴. اطلاعات کاربر در همه‌جا دردسترس اوست، و از هر کامپیوتری که استفاده بکند، مانند این است که از سیستم خود استفاده کرده است. (اطلاعات بر روی سرورها قرار دارند، نرم‌افزارها بر روی سرور اجرا می‌شوند، پس عملا‌ هر کجا که اینترنت باشد، اطلاعات کاربر نیز هست.)

۵. عملا‌ به دلیل اینکه کاربر نرم‌افزاری نصب نمی‌کند، می‌تواند نگران نرم‌افزارهای آلوده نباشد.

مزیت‌هایی که تولید کننده می‌تواند داشته باشد:

۱. برنامه نویس دیگر نگران ناهماهنگی نسخه‌های قدیمی نرم‌افزارها نیست، چرا که خود می‌تواند نرم‌افزار نصب شده بر روی سرور را به روز کند.

۲. نگرانی درمورد نرم‌افزارهای قفل شکسته وجود ندارد، چون هیچ فایل نصبی در اختیار کاربران قرار نمی‌گیرد.

۳. سازنده‌ی سیستم‌عامل مشکلات کمتری دارد. اول به دلیل اینکه نیازی به نصب نرم‌افزار بر روی سیستم‌عامل نیست، مشکلی از لحاظ ناسازگاری اپلیکیشن‌ها، فریم وورک‌ها و تنظیمات مختلف نرم‌افزارها که ممکن است با هم تداخل داشته باشند به وجود نمی‌آید.
دوم به دلیل نیاز نبودن به نصب نرم‌افزار توسط کاربر، می‌توان پروسه‌ی نصب را غیر فعال کرده و از این طریق جلوی آلوده شدن سیستم توسط خیلی از بدافزارها را گرفت.

مزیت‌هایی که سیستم‌عامل کروم‌اواس دارد:

۱. اوپن سورس است و یک سیستم اوپن سورس که به صورت گسترده مورد استفاده قرار گیرد، به سرعت امن و پایدار می‌شود.

۲. تمامی نرم‌افزارها، افزونه‌ها و … از طریق وب سایت کروم وب استور قابل دسترسی هستند و این باعث می‌شود با نظارت شرکتی مانند گوگل، کاربر نگرانی از جهت بدافزارها نداشته باشد.

۳. کروم او‌اس از هسته‌ی لینوکس استفاده می‌کند و این یعنی پایداری، سرعت و امنیت. (البته این به شرط آن است که بقیه‌ی قسمت‌ها، به غیر از هسته‌ی سیستم عامل نیز سریع، پایدار و امن باشند)


در نهایت اگه بخوام خیلی خودمونی بگم، اینه‌ که با ویندوز یا هر سیستم‌عامل سنتی دیگه‌ای هم می‌شه کارهایی که با کروم اواس انجام می‌شه رو انجام داد ولی درواقع سیستم‌عامل‌های سنتی که قابلیت نصب نرم‌افزارها روی خودشون رو دارن، یک سری پیچیدگی‌ها و اضافاتی رو با خودشون به همراه دارن که سیتم‌عامل‌هایی که کاملا‌ برپایه‌ی کلاود یا سیستم‌ابری شکل گرفتن، ندارن.

بی دلیل نیست که کروم اواس به راحتی روی سی‌پی‌یو‌های ARM اجرا می‌شه ولی ویندوز نه. چون کروم‌اواس یک سری از بخش‌هایی که نیاز نداشته رو حذف کرده و با پیچیدگی خیلی کمتری توسعه داده شده.

می‌مونه بحث آخر که زمان بر بودن پروسه‌ی همچین کاری هست
شاید الآن بگید خوب کدوم اپلیکیشن درست و حسابی آنلاینه؟!
یادتون باشه که اگه حتی الآن هم اپلیکیشن‌های آنلاین زیادی وجود نداره، در آینده‌ای نه چندان دور، به سرعت فراگیر می‌شن.
ما الآن اول راه همچین سیستم‌هایی هستیم ولی مطمئنان چند سال دیگه با تعجب نگاه می‌کنیم و می‌بینیم که همه چیز تغییر کرده.

اگر هم می‌خواید بحث تکراری بکنید که ایران که فلانه و نمی‌شه و هر چیز دیگه‌ای
من می‌گم دیر یا زود داره ولی سوخت و سوز نداره
و یادتون باشه که دورانی داشتیم که اگه یه برادری یه فیلم VHS یا همون فیلم ویدیوی خودمون رو دستتون می‌دید، سروکارتون با کرام‌الکاتبین بود. ولی حالا می‌بینیم دانشجوی مملکت هارد داره ۵۰۰ گیگ تا دو ترا، توش هم مملو از فیلم آموزشیه! اسمشم هست درایو Z.
این ۱۰ سال اخیر اوج دوران تکنولوژی بوده و هرچی پیش می‌ره شدتش بیشتر هم می‌شه.
یعنی من نمی‌تونم حرف بزنم ولی گریزی به سینگولاریتی نزنم
پادکست شماره یک رادیو گیک درمورد سینگولاریتی رو گوش بدید تا بفهمید چی می‌گم. می‌تونید هم گوش ندید ولی نصف عمرتون بر فناست
این لینک کروم بوک اچ پی رو هم ببنید و لذت ببرید

پ ن:
یکی از چیزهایی که یادم رفت توی مزیت‌های کروم اواس بنویسم اینه که این سیستم‌عامل حالت انتشار غلطان یا rolling release داره.
در حالت عادی سیستم‌عامل‌هایی مثل ویندوز، مک، اوبونتو، آندروید و ...، هر چند ماه یا هر چند سال یک بار نسخه‌ی جدیدی رو معرفی می‌کنن. برای داشتن این نسخه‌ی جدید باید نسخه‌ی قبلی رو پاک کنی و نسخه‌ی جدید رو نصب کنی، یا نهایتا این که نسخه‌ی قبلی رو طی یه پروسه‌ی آپدیت، به نسخه‌ی جدید آپدیت می‌کنی.

ولی یک سیستم انتشار غلطان فرق‌هایی با روش قبل داره.
شما همیشه سیستم رو با آپدیت‌های کوچیک آپدیت می‌کنید و در نهایت مجموع این آپدیت‌ها سیستم شما رو به نسخه‌ی جدید منقل می‌کنه.
فرض کنید که ویندوز ۷ رو نصب می‌کنید و نهایتا طی ۳ سال با آپدیت‌های مکرری که برای ویندوز ۷ منتشر می‌شه، سسیستم کم‌کم تبدیل به ویندوز هشت می‌شه.

دقیقا مثل وقتی که مرورگر کروم خودش رو آپدیت می‌کنه و شما ناخواسته همیشه دارید از آخرین ورژن اون استفاده می‌کنید.